« تِلْكَ حُدُودُ اللَّه فَلا تَعْتَدُوها وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّه فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » « 1 » و نيز در ذيل آيه ارث مىفرمايد : « تِلْكَ حُدُودُ اللَّه وَمَنْ يُطِعِ اللَّه وَرَسُولَه يُدْخِلْه جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ . وَمَنْ يَعْصِ اللَّه وَرَسُولَه وَيَتَعَدَّ حُدُودَه يُدْخِلْه ناراً خالِداً فِيها وَلَه عَذابٌ مُهِينٌ » « 2 » . و اين آيات همانطورى كه ملاحظه مىكنيد اطاعت خدا و رسول را از روى استقامت و التزام به آنچه تشريع فرموده ، ممدوح دانسته ، و بر عكس خروج از مقام تسليم و رضا و التزام و انقياد را از راه تعدى و تجاوز نسبت به حدود خدا مذموم دانسته ، و مرتكبش را سزاوار عقاب معرفى نموده است ، بنا بر اين محصل مفاد آيه مورد بحث نهى است از تحريم محللات ، يعنى از اينكه كسى از استفاده از آنچه خدايش حلال كرده اجتناب و از نزديكى به آن امتناع ورزد ، چون اين امتناع با ايمان به خدا و آيات او مناقض است ، و با اين نمىسازد كه محللات چيزهايى هستند كه فطرت بشر آن را طيب مىداند ، و هيچگونه پليدى در آنها نيست تا از آن جهت از آنها اجتناب شود ، و اجتناب بى جهت تجاوز است ، و خداوند متجاوزين را دوست نمىدارد . * ( « وَلا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّه لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ » ) * گفتيم ظاهر سياق آيه اين است كه مراد از « اعتدا » همان تحريم حلالى است كه شرحش تا اندازه اى داده شد ، پس اينكه فرمود : * ( « وَلا تَعْتَدُوا » ) * بمنزله تاكيد است براى : * ( « لا تُحَرِّمُوا . . . » ) * . بعضى از مفسرين گفته‌اند : مراد از اعتدا تجاوز از حد اعتدال است در چيزهاى حلال ، و آيه نهى است هم از اينكه كسى يكباره روى به محللات نهاده و سرگرم تمتع و لذت بردن از آنها شود و هم از اينكه يكسره روى از آنها برتافته و رهبانيت و زهد و عبادت و تقرب به خدا را اختيار كند ، بنا بر اين ، معنى آيه اين مىشود : نه چنان باشيد كه آنچه را كه خدا برايتان حلال كرده بر خود حرام كنيد ، و نه طورى باشيد كه از حد اعتدال گذرانده و در تمتع از آنها اسراف و

--> ( 1 ) اين احكامى كه بيان شد حدود خداوند است پس از آنها تجاوز نكنيد و كسانى كه تجاوز كنند از حدود خداوند پس آنان ستمكارند . سوره بقره آيه 229 . ( 2 ) اين احكامى كه بيان شد حدود خداوند است ، و كسانى كه فرمانبرند خدا و رسولش را داخل مىكند آنان را در بهشتهايى كه جارى مىشود از زير آنها نهرها در حالى كه آنان جاويدانند در آن بهشتها و اين خود همان رستگارى عظيم است و كسانى كه نافرمانى كنند خدا و رسول را و تجاوز كنند از حدود او آنان را داخل مىكند در آتش در حالى كه آنان در آن آتش جاويدند و براى ايشان است عذاب خوار كننده . سوره نساء آيه 14 .